Zanim pojawiły się semaglutyd i tirzepatyd, opisywane w innych wpisach tego działu, lekiem z grupy GLP-1 badanym w leczeniu otyłości był liraglutyd — podawany nie raz w tygodniu, a codziennie. Badanie SCALE Obesity z 2015 roku było pierwszym, które udowodniło, że leki tej klasy w ogóle nadają się do leczenia otyłości, a nie tylko cukrzycy, dla której pierwotnie je opracowano.
Zrozumienie tego badania pomaga też zrozumieć punkt wyjścia dla całej klasy leków GLP-1 w leczeniu otyłości — to właśnie od SCALE Obesity zaczyna się historia, którą kontynuują nowsze badania nad semaglutydem i tirzepatydem, opisane w innych wpisach Kącika naukowego. Bez tego badania trudno byłoby przekonać środowisko medyczne i regulatorów, że lek opracowany pierwotnie z myślą o cukrzycy ma sens jako samodzielna terapia otyłości.
Jak to badano
SCALE Obesity to randomizowane badanie kliniczne III fazy przeprowadzone pod kierunkiem Pi-Sunyer X i wsp. Wzięło w nim udział 3731 uczestników, z czego 2487 osób otrzymywało liraglutyd w dawce 3,0 mg, a 1244 osoby otrzymywały placebo. Liraglutyd, w odróżnieniu od nowszych leków tej klasy, podaje się codziennie, a nie raz w tygodniu, co jest istotną różnicą praktyczną między tym a nowszymi lekami. Obserwacja trwała 56 tygodni.
Podobnie jak w nowszych badaniach tej klasy leków, uczestnicy zostali losowo przydzieleni do grup, a badanie miało konstrukcję kontrolowaną placebo — to standard metodologiczny, który utrzymał się w kolejnych, późniejszych badaniach nad semaglutydem i tirzepatydem.
Co wyszło
W grupie przyjmującej liraglutyd średnia redukcja masy ciała po 56 tygodniach wyniosła około 8%. To wynik skromniejszy niż w późniejszych badaniach nad semaglutydem (STEP 1: około 15% po 68 tygodniach) czy tirzepatydem (SURMOUNT-1: ponad 20% po 72 tygodniach), które opisujemy w innych wpisach tego działu.
Mimo skromniejszego, w porównaniu z nowszymi lekami, wyniku, 8% redukcji masy ciała w badaniu z randomizacją i grupą placebo było w momencie publikacji wynikiem istotnym i wystarczającym, by uznać liraglutyd za skuteczny lek w leczeniu otyłości, a nie tylko cukrzycy. To właśnie ten wynik otworzył drzwi do rozwoju kolejnych leków tej klasy, testowanych już specjalnie pod kątem odchudzania, a nie tylko kontroli poziomu cukru.
Czego to badanie nie mówi
SCALE Obesity nie porównuje liraglutydu bezpośrednio z nowszymi lekami tej klasy — to osobne badania, przeprowadzone w innym czasie, na innych grupach uczestników i z innym czasem obserwacji (56 tygodni tutaj wobec 68 czy 72 tygodni w nowszych badaniach). Porównywanie procentowych wyników między tymi badaniami trzeba więc traktować z ostrożnością, bo to nie jest porównanie head-to-head w jednym badaniu, jak w przypadku SURMOUNT-5 opisanego w osobnym wpisie.
Publikacja nie mówi też nic o tym, co dzieje się z wagą po zakończeniu 56-tygodniowej obserwacji ani po odstawieniu leku. Materiał źródłowy nie precyzuje też, jak wypada tolerancja codziennych wstrzyknięć liraglutydu w porównaniu z cotygodniowymi wstrzyknięciami nowszych leków — to temat, który w tym badaniu nie był bezpośrednio badany.
Badanie nie zawiera też danych o składzie ciała uczestników — nie wiadomo z niego, jaka część utraconej masy ciała to tłuszcz, a jaka mięśnie. Ten temat, dla nowszych leków tej klasy, podejmują inne badania opisane w tym dziale, ale dla liraglutydu i badania SCALE Obesity nie mamy takich danych w materiale źródłowym.
Co z tego wynika w praktyce
- SCALE Obesity to badanie historyczne dla tej klasy leków — jako pierwsze pokazało, że GLP-1 działa w leczeniu otyłości, niezależnie od cukrzycy, dla której leki tej klasy powstały pierwotnie.
- 8% redukcji masy ciała po 56 tygodniach to wynik niższy niż w nowszych badaniach nad semaglutydem czy tirzepatydem, ale te leki testowano w innych badaniach, innych latach i innych warunkach.
- Liraglutyd wymaga codziennego podawania, w odróżnieniu od nowszych leków tej klasy podawanych raz w tygodniu — to inna, praktyczna różnica niż sama skuteczność w redukcji masy ciała.
- 3731 uczestników to duża grupa badawcza, co zwiększa wiarygodność statystyczną wyniku i zmniejsza ryzyko, że rezultat jest dziełem przypadku.
- Grupa placebo w tym badaniu również otrzymywała zalecenia dotyczące stylu życia, więc 8% to efekt przypisywany samemu lekowi ponad tym, co dają same zmiany nawyków.
Czytaj dalej
- Tirzepatyd kontra semaglutyd: wyniki badania SURMOUNT-5 head-to-head
- SURMOUNT-1: co dokładnie ubywa przy tirzepatydzie, tłuszcz czy mięśnie
- Wszystkie omówienia badań w Kąciku naukowym
Chcesz to w wersji praktycznej? Badania mówią, co się dzieje. Strategia GLP-1: od decyzji do trwałego efektu mówi, co z tym zrobić krok po kroku. Albo zacznij od darmowej Paczki na start — trzech ściąg PDF na Twój e-mail.
Ten materiał ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Nie stanowi porady medycznej i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą. Decyzje o leczeniu, doborze i odstawianiu leków podejmuj zawsze wspólnie z lekarzem prowadzącym.